ทำไมถึงต้อง? สะดุ้งตื่นเวลานอน

ทำไมถึงต้อง? สะดุ้งตื่นเวลานอน

เคยไหม สะดุ้งตื่นเวลานอน เพราะฝันร้ายจนทำให้ต้องตกใจตื่น หรือบางทีก็ไม่ได้ฝันร้าย แต่อยู่ดี ๆ ก็ตกใจตื่น หรืออาจเป็นเพราะเราทำสิ่งที่ไม่ควรทำก่อนนอนรึป่าว วนเวียนไปวนเวียนมากับอาการนี้ ทำให้นอนไม่หลับสนิททั้งคืน ซึ่งหลาย ๆ คนก็เรียกอาการเหล่านี้ว่า อาการนอนกระตุกคณะนอนหลับ หรือ “Hypnic jerks”

ซึ่งอวัยวะที่เกิดอาการกระตุกบ่อย ๆ ได้แก่ ขา จึงมีชื่อเรียกเฉพาะทางว่า โรคภาวะขาตุกขณะนอนหลับ ส่วนใหญ่สันนิษฐานว่าอาการนี้เกิดจากความเครียดก่อนนอน หรือเกิดจากโรคบางชนิด เช่น โรคไต โรคเบาหวาน

โรคเส้นเลือดในสมองตีบ และยังสันนิษฐานอีกว่าเกิดจากปฏิกิริยาที่สับสนของสมอง ระบบการทำงานของร่างกาย ปรับตัวน้อยลงในขณะนอนหลับ กล้ามเนื้อต่าง ๆ ในร่างกายก็ปรับตัวช้าลงเช่นกัน เมื่อสมองสับสน เพราะกล้ามเนื้อคลายตัวพร้อมกัน ทำให้รู้สึกเหมือนตกจากที่สูง สมองจึงตอบสนองกลให้กล้ามเกร็งกระตุกอย่างรวดเร็ว

มีงานวิจัยว่าคนที่ขากระตุก ระหว่างนอนหลับ อาจเป็นสัญญาณแอบแฝงของโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง กระทั่งถึงการเสียชีวิตได้ การศึกษาของแพทย์จากเมโย คลินิกในสหรัฐฯระบุว่า คนที่เคลื่อนไหวบ่อยมากระหว่างหลับมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นที่จะมีภาวะ ที่นำไปสู่โรคหัวใจและหลอดเลือดหัวใจ และหลอดเลือดสมอง รวมถึงการเสียชีวิต

ยังมีโรคที่คล้ายกันกับอาการกระตุกขณะนอนหลับคือ อาการขาอยู่ไม่สุก จะรู้สึกเหมือนอะไรคลานอยู่ที่ขา ทำให้ต้องขยับขาอยู่บ่อย ๆ มักเป็นช่วงเวลานอน

อาการนอนสะดุ้งเวลานอนนั้นมีหลายแบบ บางคนมีอาการกระตุกเวลานอน แต่ไม่รู้สึกตัว บางคนมีอาการกระทำบางอย่างเวลานอน แต่ก็จำไม่ได้ว่าเวลานอนได้ทำอะไรลงไปบ้าง บางคนเวลานอนมีอาการกัดฟันดังมาก อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอะไรกันแน่ เราจะหาคำตอบให้เอง

สาเหตุของอาการนอนสะดุ้งตื่นเวลานอน

อาการสะดุ้งตื่นเวลานอน หรือกระตุกขณะนอนหลับนั้น เป็นเรื่องปกติที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย ส่วนใหญ่จะเกิดกับเด็กและผู้ใหญ่วัยกลางคน โดยอาการสะดุ้งตื่นมีชื่อเรียกเป็นทางการว่า ฮิปนิก เป็นอาการที่ไม่รู้สาเหตุการเกิดที่แน่นอน แต่สาเหตุที่เค้าว่ากันว่าทำให้เกิดอาการนี้คือ

1.สมองสับสนอะไรบางอย่าง สมองคิดว่าตอนที่เรานอน ซึ่งกล้ามเนื้อคลายตัวนั้นเป็นภาวะฉุกเฉิน เหมือนตอนเรากำลังตกจากที่สูง จึงสั่งการให้กล้ามเนื้อกระตุก เพื่อเตรียมรับมือกับสิ่งที่เกิดขึ้น

2.ความวิตกกังวลก่อนนอน มีเรื่องที่เครียด ๆ ก่อนนอนจนเก็บไปฝันร้าย ก็ทำให้สะดุ้งตื่นเวลานอนได้

3.การอดนอน นอนน้อย

4.การกินยาบางชนิด เช่น ยาบบรรเทาอาการซึมเศร้า

สาเหตุของการนอนกัดฟัน (Sleep Bruxism)

1.สภาพของจิตใจ การดำเนินชีวิตประจำวันอาจมีความเครียด เนื่องจากความเร่งรีบในการทำงานก็เป็นสาเหตุ ให้เรานอนกัดฟันในเวลานอน โดยเราไม่รู้สึกตัว

2.สภาพฟัน อาจมีจุดสูงบนตัวฟัน ที่เกิดจากการมีอะไรไปอุดฟัน มีการเรียงกันของฟันที่ผิดปกติ ฟันซ้อน หรือเป็นโรคปริทันต์ หรือสูญเสียฟันแท้ไป แล้วใส่ฟันปลอมทดแทน ซึ่งถ้าว่าจุดสูงหรือจุดขัดขวางการบดเคี้ยว โดยธรรมชาติของคนเราจะพยายามกำจัดจุดสูง หรือจุดขัดขวางการบดเคี้ยว โดยพยายามบดเคี้ยวให้จุดสูงสุดนั้นหมดไป มักจะเกิดในเวลาที่เรานอนหลับ ซึ่งเป็นเวลาที่ไม่รู้สึกตัว

ทำไมพอเวลาสะดุ้งตื่นต้องมีอาการสั่น

ทำไมพอเวลาตกใจตื่นนอน หรือสะดุ้งตื่น ต้องมีอาการตัวสั่น หรือรู้สึกหวาดกลัว เป็นเพราะอะไรกันแน่น เพราะความฝันที่ทำให้ตกใจตื่นหรือป่าว หรือความมืดที่ปกคลุมกันแน่ เรามาหาคำตอบเรื่องนี้กัน

การที่ตกใจตื่น แล้วหัวใจเต้นแรงเป็นเพราะ ระบบประสาทอัตโนมัติ ซิมพาเธติก ( sympathetic nervous system ) ทำงานขึ้น

เป็นระบบประสาทอัตโนมัติ ที่ประกอบไปด้วยเซลล์ประสาทจำนวนมาก เซลล์ประสาทเหล่านี้จะทำงานอิสระ ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของจิตใจ (involuntary) หรือการควบคุมของระบบประสาทส่วนกลาง ดังนั้น การทำงานของเซลล์ประสาทอัตโนมัติจึงทำงานได้โดยไม่ต้องอาศัยคำสั่งจากสมอง เส้นประสาทจากระบบประสาทอัตโนมัติ จะกระจายอยู่ตามบริเวณกล้ามเนื้อเรียบของอวัยวะภายในทุกชนิด รวมทั้งต่อมต่าง ๆ ทั้งหลายในร่างกาย

ระบบประสาทอัตโนมัติ แบ่งออกเป็น 2 ประเภท

1.ระบบประสาทซิมพาเธติก ( sympathetic nervous system )

ศูนย์กลางอยู่บริเวณไขสันหลัง (spinal cord) ประกอบด้วยเส้นประสาทที่ออกจากบริเวณไขสันหลัง ตั้งแต่อกจนถึงเอว ระบบนี้จะทำงานในกรณีที่บุคคลตกอยู่ในสภาวะฉุกเฉิน ร่างกายจะเกิดปฏิกิริยาตื่นตัว เพื่อเตรียมพร้อมที่จะสู้หรือหนีจากสถานการณ์เหล่านั้น ปฏิกิริยาของร่างกายที่เกิดขึ้นเมื่อระบบประสาทซิมพาเธติกทำงาน ได้แก่ ขนลุก ชีพจรเต้นเร็ว เหงื่ออกมาก ความดันโลหิตเพิ่มขึ้น หัวใจเต้นรัวและเร็ว ต่อมอะดรีนัล (adrenal gland) หรือ ต่อมหมวกไตจะหลั่งฮอร์โมนอะดีนาลีน (adrenalin) เพื่อเพิ่มพลังงานพิเศษให้กับร่างกาย

2.ระบบประสาทพาราซิมพาเธติก (parasympathetic nervous system)

มีศูนย์กลางอยู่ที่ก้านสมอง (medulla) และไฮโปทาลามัส (hypothalamus) โดยระบบนี้จะทำงานควบคู่กับระบบซิมพาเธติก กล่าวคือ เมื่อระบบซิมพาเธติกทำงานสิ้นสุดลง ร่างกายพ้นจากสภาวะฉุกเฉินไปแล้ว ระบบพาราซิมพาเธติกจะช่วยทำให้ร่างกายกลับคืนสู่ภาวะปกติ เช่น เส้นขนจะราบลง ชีพจรหัวใจและความดันโลหิตจะกลับคืนสู่สภาพเดิม เป็นต้น นอกจากนี้ ยังกระตุ้นให้ต่อมอะดรีนัลหลั่งฮอร์โมนนอร์อะดีนาลีน (noradrenalin) เพื่อช่วยให้ร่างกายกลับสู่ภาวะปกติอีกครั้ง

วิธีแก้ไขปัญหา

1.อย่าคิดอะไรมากก่อนนอน ทำใจให้สบาย ทำสองให้โล่งเข้าไว้

2.นั่งสมาธิก่อนนอน การนั่งสมาธิเป็นการที่ช่วยทำให้จิตใจสงบไม่ฟุ้งซ่าน นั่งสมาธิก่อนนอนสัก 15 นาที จะช่วยให้หลับสบายมากขึ้น

3.ดื่มนมอุ่น ๆ ผสมน้ำผึ้งก่อนนอน นมมีสารที่ช่วยให้ระบบประสาทรู้สึกผ่อนคลาย ส่วนน้ำผึ้งมีทธิ์ระงับประสาทอ่อน ๆ ดื่มก่อนเข้านอน รับรองว่าไม่มีอาการสะดุ้งตื่นกลางดึกแน่นอน

4.ออกกำลังกายให้เสียเหงื่อ เวลาทีเหงื่ออก ๆ มากจะทำให้รู้สึกเพลีย รู้สึกหมดแรง ต้องการการพักผ่อน ดังนั้นการออกกำลังกาย จึงเป็นยานอนหลับชั้นดี อย่างไม่ต้องสงสัย

5.ตกแต่งห้องให้น่านอน ลองปรับแสงปรับสี หรือจัดแงห้องใหม่ ที่เป็นโทนมองแล้วสบายตา แสงไฟไม่ต้องแรงมาก เป็นห้องนอนแสงแดดเข้าถึงได้ยิ่งดี ทำความสะอาดห้องบ่อย ๆ เป็นวิธีที่ดีมาก

6.ปรับแอร์ในอุณหภูมิที่พอเหมาะ ว่ากันว่าอุณหภูมิที่ทำให้เราหลับสบายอยู่ที่ 26-27 องศาเซลเซียส ไม่ร้อนเกินไป ไม่หนาวมากไป เย็นกำลังดี

อาการกระตุกขณะนอนหลับ ไม่ใช่อาการร้ายแรงมาก แต่ก็อย่าไว้วางใจ เพราะอาจมีโรคอื่นแทรกแซงอยู่ อาการกระตุกหรือสะดุ้งตื่นเวลานอน เป็นอาการที่พบได้ในทุกเพศทุกวัย ให้สังเกตตัวเองว่า อาการทีเกิดขึ้นรุนแรงแค่ไหน หรือบ่อยครั้งแค่ไหน หากรุนแรงมากแนะนำให้พบแพทย์เพื่อขอรับการรักษา เพื่อทำให้การนอนมีประสิทธิภาพมากขึ้น

อ้างอิง1 อ้างอิง2 อ้างอิง3